Xã hội dân sự và iSEE 2012

Năm 2012 là năm đầu tiên iSEE coi phát triển xã hội dân sự như một trong ba mảng hoạt động của mình bên cạnh quyền của người dân tộc thiểu số và tình dục thiểu số. iSEE tin rằng, một xã hội dân sự lành mạnh, minh bạch, hiệu quả và có tính trách nhiệm cao sẽ đóng góp tốt hơn cho sự phát triển chung của đất nước.
Xã hội dân sự Việt Nam đã tồn tại và song hành cùng sự phát triển của dân tộc thông qua các thời kỳ lịch sử khác nhau. Từ ngày Việt Nam đổi mới và hội nhập với thế giới trên tất cả các lĩnh vực, xã hội dân sự có được nhiều không gian và điều kiện phát triển tốt hơn. Đặc biệt trong điều kiện xã hội ngày càng đa dạng, phân hóa và có nhiều bất trắc thì vai trò của xã hội dân sự càng trở nên quan trọng và cần thiết. Chính vì vậy, tuy còn nhiều quan điểm và suy nghĩ khác nhau về vai trò nhưng có một sự đồng thuận về sự tồn tại tất yếu của xã hội dân sự.
Năm 2012 là năm đầu tiên iSEE coi phát triển xã hội dân sự như một trong ba mảng hoạt động của mình bên cạnh quyền của người dân tộc thiểu số và tình dục thiểu số. iSEE tin rằng, một xã hội dân sự lành mạnh, minh bạch, hiệu quả và có tính trách nhiệm cao sẽ đóng góp tốt hơn cho sự phát triển chung của đất nước. Một xã hội dân sự phát triển sẽ tạo nhiều không gian tự do cho người dân thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình, trao đổi ý tưởng và kiến thức để sáng tạo, hợp tác và thúc đẩy cho mục đích chung. Một xã hội dân sự phát triển tốt cũng sẽ giúp cho việc thúc đẩy và bảo vệ quyền của những đối tượng yếu thế và thiệt thòi hơn như người dân tộc thiểu số, người đồng tính, song tính và chuyển giới.
Một trong những thách thức lớn nhất mà các tổ chức xã hội dân sự đang gặp phải là tính chính danh của mình trong luật pháp và xã hội. Cho dù rất nhiều tổ chức đang đóng góp cho sứ mệnh xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, chống bạo lực gia đình, giúp trẻ em đường phố hay phòng chống HIV nhưng vai trò của họ chưa được ghi nhận và biết đến một cách đúng đắn. Hơn nữa, nhiều cán bộ nhà nước còn định kiến cho rằng các tổ chức xã hội dân sự thường hoạt động không lành mạnh, bị giật dây bởi các thế lực bên ngoài. Thậm chí có người còn quy kết xã hội dân sự như lực lượng phản động, chống phá nên cần phải cảnh giác. Chính điều này làm cho các tổ chức xã hội dân sự chưa có được một khung luật pháp rõ ràng bảo hộ và định hướng cho hoạt động của mình. Những nghi ngại cũng dẫn đến hiểu sai, làm cho nhân dân chưa biết và ủng hộ các tổ chức xã hội dân sự hoạt động giải quyết các vấn đề của cộng đồng và xã hội.
Chính vì vậy, năm 2012 iSEE đã tập trung vào kết nối và xây dựng hình ảnh của các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức xã hội dân sự ở Việt Nam. Các cuộc thảo luận về vai trò và hình ảnh của xã hội dân sự đã được tổ chức và đặt ra nghiêm túc. Các hành động cụ thể như viết thư phản hồi cho Tổng biên tập báo Nhân Dân về bài “xã hội dân sự – một thủ đoạn của diễn biến hòa bình” hay việc tổ chức các tọa đàm kết nối các tổ chức xã hội dân sự với báo chí truyền thông đã bước đầu tạo lập nền tảng cho việc thúc đẩy hình ảnh và vai trò của xã hội dân sự ở Việt Nam. Các tổ chức xã hội dân sự đã nhận ra tầm quan trọng của công tác truyền thông về các vấn đề kinh tế xã hội mình đang chung tay giải quyết để nhà nước và người dân hiểu hơn vai trò có ích của mình với sự nghiệp chung của dân tộc.
Năm 2012 cũng là năm iSEE khẳng định được sự cần thiết của việc xây dựng mạng lưới của các nhóm đối tượng mình làm việc cùng. Sự lớn mạnh và hiệu quả của ICS trong việc huy động cộng đồng LGBT đã chứng minh chỉ khi người dân, đặc biệt các nhóm thiểu số thiệt thòi lên tiếng, thì những thay đổi mới xảy ra nhanh chóng và bền vững. Việc xây dựng mạng lưới trí thức dân tộc thiểu số và lãnh đạo cộng đồng dân tộc thiểu số là những bước đi phù hợp đảm bảo quyền và tiếng nói của người dân tộc được lắng nghe và bảo vệ. Khi mạng lưới LGBT hoặc dân tộc thiểu số kết nối với các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội dân sự khác, báo chí truyền thông, khối kinh doanh thì chắc chắn các vấn đề của người thiểu số sẽ được giải quyết hiệu quả hơn.
Việc phát triển xã hội dân sự và mạng lưới cũng được đẩy mạnh nhờ sự phát triển của internet và công nghệ thông tin. Những diễn đàn về xã hội dân sự, về tiếng nói của người trong cuộc, về giới, về văn hóa dân tộc, về quyền con người đang dần được hình thành và phát triển. Các diễn đàn online này sẽ bổ trợ cho những mạng lưới và thảo luận trực tiếp về sự phát triển của xã hội dân sự. Đây chính là hướng phát triển mới, bổ trợ cho các hoạt động chung của mạng lưới như lễ kỷ niệm ngày nhân quyền quốc tế 10 tháng 12 vừa qua hay viết báo cáo bổ sung cho tiến trình UPR năm 2013.
Quá trình định hình chương trình phát triển xã hội dân sự của iSEE là mới mẻ, cần khám phá, tìm hiểu và điều chỉnh. iSEE tin rằng, với sự hỗ trợ của Oxfam, Rockfound, NPAID và SIDA cũng như sự hợp tác của PPWG, Gencomnet, GPAR, CIFPEN, CSO-CSR, Dovipnet, EMWG, và P4SR chương trình sẽ càng ngày càng hiệu quả.
Chúc mừng năm mới 2013!
Bình Lê
Bài viết trước