“Văn hóa của mình” tại công viên Lam Sơn

Một cuộc triển lãm đặc biệt trưng bày 143 bức ảnh do người dân tộc thiểu số ba miền Bắc, Trung, Nam tự chụp cùng với những câu chuyện đặc sắc mà họ tự kể về “văn hóa của mình” sắp ra mắt công chúng thành phố Hồ Chí Minh. Văn hóa của mình – Đối thoại trong không gian mở sẽ khai mạc chiều thứ Bảy ngày 10 tháng 11 năm 2012 tại Công viên Lam Sơn, trung tâm thành phố.

Bộ ảnh được triển lãm là tập hợp những tác phẩm xuất sắc nhất từ hơn 70 ngàn bức ảnh mà bà con các dân tộc thiểu số H’mông, Dao, Mường, Thái, Pa Cô, Vân kiều và Khmer đã chụp trong nửa năm tham gia chương trình photovoice do Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) tổ chức. Những tấm ảnh có bố cục và màu sắc đẹp, ẩn chứa những thông điệp mạnh về cuộc sống cộng đồng. Kèm theo ảnh là những chia sẻ thú vị, đầy tính gợi mở về các thực hành văn hóa, về sinh kế, tín ngưỡng, tâm linh và cả về những biến đổi trong nhiều mặt của đời sống.

“Trong ảnh là gia đình anh Côn Hắt ở thôn Tà Rụt 1, xã Tà Rụt. Anh đang thổi khèn bè cho mẹ, vợ và các con nghe vào buổi chiều sau khi đi làm rẫy về. Anh thường đem khèn ra thổi cho cả nhà nghe để đỡ mệt. Anh Côn Hắt thổi rất hay, hay được mời đi thổi ở khèn ở đám cưới hoặc lễ hội. Khèn bè này là do bố làm và dạy anh thổi . Bên cạnh anh là con trai Hồ Văn Hoàng. Anh Côn Hắt sẽ dạy cho cháu thổi kèn bè khi cháu 10 tuổi. Trong cuộc sống hàng ngày, khèn bè thường được mang đi lên nương lên rẫy để thổi lúc nghỉ ngơi. Trước đây, thanh niên dùng khèn để múa hát giao duyên trong dịp đi sim (tìm bạn gái).” — Chụp ảnh và kể chuyện: Chị Hồ Thị Bụi, người Pa Cô, Quảng Trị

 

Giá trị đặc biệt của triển lãm, bắt nguồn từ phương pháp photovoice, là những tấm ảnh đều được chụp từ góc nhìn của người trong cuộc, điều mà các tác phẩm nhiếp ảnh chuyên nghiệp khó lòng có được.

“Những bức ảnh triển lãm cùng nhau nói lên rất nhiều ý nghĩa. Người xem có thể cảm nhận được văn hóa không có cao có thấp, mà đẹp ở sự đa dạng và khác biệt. Người xem cũng sẽ thấy văn hóa đang đem lại lợi ích kinh tế cho các cộng đồng. Hơn hết, họ có thể thấy người dân tộc thiểu số chính là những người đang chủ động khám phá, thể hiện và quyết định văn hóa được bảo tồn và tiếp thu như thế nào.” Ông Lê Quang Bình, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường khẳng định.

Chín nhóm dân tộc tham gia chương trình photovoice bao gồm: H’mông Si, Dao (Yên Bái), H’mông đen, Dao đỏ (Lào Cai), Mường, Thái (Thanh Hóa), Pa Cô, Vân Kiều (Quảng Trị), và Khmer (Sóc Trăng). Đại đa số bà con đều chưa từng sử dụng máy ảnh trước đó. Sau khoảng thời gian ngắn, họ đã không chỉ chụp được những bức ảnh thật độc đáo, mà còn hiểu biết nhiều hơn về dân tộc mình và các dân tộc anh em, biết trân trọng hơn những giá trị văn hóa mình đang nắm giữ. Chị Hồ Thị Bụi ở Quảng Trị, người đã có cái nhìn mới về bản sắc Pa Cô của mình, chia sẻ: “Trước khi tham gia chương trình photovoice, em thấy văn hóa mình ít đẹp, ít độc đáo. Em thấy các bà các mẹ đeo khuyên tai nặng, em không hiểu tại sao lại đeo. Em nhìn thấy người dân tộc khác họ đeo vàng đeo bạc, em nghĩ dân tộc mình lạc hậu[…] Bây giờ em biết và thấy tự hào vì các bà còn đeo trang sức truyền thống”. Còn em Lý Thị Líu, dân tộc Dao ở Yên Bái cho biết “sau chương trình, em tự hào hơn về bản thân, biết nhiều hơn về các dân tộc khác”.

Triển lãm Văn Hóa Của Mình: Đối Thoại Trong Không Gian Mở là kết quả của một quá trình sáng tạo nghệ thuật cộng đồng – một quá trình thu hút cả người lớn tuổi và các bạn thanh niên, khiến họ có thể thảo luận cởi mở và cùng nhau tìm về gốc rễ dân tộc. Chính vì vậy, triển lãm không chỉ là nơi trưng bày những bức ảnh đẹp, mà còn là một cánh cửa mở ra hàng trăm câu chuyện có đời sống riêng mà người xem có thể đi sâu tìm hiểu.

Văn Hóa Của Mình: Đối Thoại Trong Không Gian Mở sẽ kéo dài đến ngày 18/11/2012, và có một số sách ảnh, lịch để bàn dành tặng người xem như những sản phẩm văn hóa lưu lại sau quá trình bà con chụp ảnh.

###

Văn Hóa Của Mình: Đối Thoại Trong Không Gian Mở là một sự kiện tổ chức bởi Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE), với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Đan Mạch, tổ chức CARE tại Việt Nam, và Oxfam tại Việt Nam.

64 tác giả ảnh thuộc nhiều độ tuổi đại diện cho 9 cộng đồng bao gồm H’mông Si, Dao (Yên Bái), H’mông đen, Dao đỏ (Lào Cai), Mường, Thái (Thanh Hóa), Pa Cô, Vân Kiều (Quảng Trị) và Khmer (Sóc Trăng). Họ được cung cấp một số hiểu biết căn bản về đa dạng văn hóa, kỹ thuật chụp ảnh và kể chuyện, sau đó được trao cho những máy ảnh để miêu tả cuộc sống của mình. Trong toàn bộ quá trình từ tháng 12 năm 2011 đến tháng 4 năm 2012, các cán bộ làm chương trình photovoice đã làm việc hết sức chặt chẽ với mỗi cộng đồng để đảm bảo khả năng sáng tạo và tính chủ động của từng người tham gia và cả cộng đồng được phát huy cao nhất.

Bài viết trước