Tử tế và Báo chí

Trong khuôn khổ “Tuần Tử Tế +” được tổ chức bởi Viện iSEE, Tổ chức A4F và Trung tâm CECEM, ngày 14 tháng 9 năm 2014 một cuộc tọa đàm với chủ đề “Tử tế và báo chí” đã được tổ chức ở Café Sách – 52 Hai Bà Trưng, Hà Nội. Ba diễn giả gồm ông Lê Quốc Minh – Tổng biên tập Báo VietnamPlus, ông Trần Việt Hưng – Ủy viên Ban biên tập của Báo Thanh Niên, và nhà văn Trang Hạ đã trò chuyện cùng ông Lê Quang Bình – Viện trưởng iSEE. 

 
Tọa đàm “Tử tế và Báo chí”

Theo ông Lê Quốc Minh, một bài báo tử tế phải là bài báo phản ánh khách quan, tiết chế được cảm xúc và định kiến riêng của mình. Thông tin phải được kiểm chứng, thậm chí thông tin được cung cấp bởi các nguồn có thẩm quyền (như cơ quan nhà nước). Bên cạnh đó, báo chí phải công bằng và cân bằng, đảm bảo tiếng nói của các bên liên quan được phản ảnh như nhau, không thiên vị.

Nhà văn Trang Hạ cho rằng kiểm soát định kiến của mình là rất quan trọng, đặc biệt khi viết về những nhóm đối tượng thiểu số. Kinh nghiệm viết về những người mẹ đơn thân cho nhà văn Trang Hạ những kinh nghiệm quý báu. Theo Trang Hạ nhiều lúc những điều mình cho là tử tế có thể bị coi là không tử tế bởi người khác. Chính vì vậy mình phải đặt bản thân vào vị trí của người đọc và của những nhóm đối tượng liên quan để viết và để lọc.
Ông Trần Việt Hưng nhấn mạnh đến vai trò của giáo dục trong việc quyết định sự tử tế của báo chí. Những vấn đề liên quan đến giá trị đạo đức, cách tác nghiệp có đạo đức phải được giảng dạy tốt hơn trong trường học. Ngoài ra, đạo đức báo chí còn phụ thuộc vào sự tự do về thông tin, sự quyết tâm tìm kiếm sự thật của nhà báo, và sự tôn trọng nhân phẩm của các đối tượng tác nghiệp. Nếu không có những điều này báo chí rất khó tử tế.
Các diễn giả và nhiều người tham gia quan tâm đến niềm tin của người dân đối với báo chí. Xu hướng gần đây cho thấy niềm tin này đang sụt giảm vì giá trị của các tác phẩm đang bị sụt giảm. Nhiều người đọc báo chí và cho rằng thông tin “rất nhảm”, không đáng tin cậy. Bên cạnh đó, nhà báo cũng khó tạo được niềm tin với những nguồn tin mới vì họ sợ báo chí. Nguyên nhân vì họ cho rằng nhà báo hay giật gân câu khách, đưa thông tin không thật về mình gây ảnh hưởng. Nói cách khác, báo chí có quyền lực nhưng không bị kiểm soát.
Hiện tại, các cơ quan nhà nước mới kiểm soát báo chí ở mức quản lý chứ chưa tạo ra được xu thế phát triển lành mạnh, tôn trọng đạo đức của báo chí. Nhiều diễn giả và người tham gia phân tích sự thiếu hụt của các cơ chế giám sát và phản hồi độc lập cho báo chí. Đây chính là nhu cầu cần có của một xã hội dân sự độc lập, góp phần giám sát báo chí như ở nước ngoài. Nhiều người cũng nhấn mạnh vai trò tự kiểm soát của tòa báo, và cùng kiểm soát của đồng nghiệp (Hội nhà báo). Nếu không có cơ chế giám sát độc lập thì báo chí khó phát triển tử tế.
Kết luận, các diễn giả đều đồng ý để làm báo tử tế nhà báo phải tuân thủ những giá trị đạo đức nghề nghiệp trong việc bảo vệ quyền riêng tư của nguồn tin, của nhân vật, phải kiểm chứng thông tin và tạo ra sự cân bằng thông tin giữa các bên liên quan. Việc có các cơ chế giám sát và phản hồi độc lập rất quan trọng, đảm bảo báo chí kiểm soát được mình. Nhiều nhà báo cho rằng các buổi sinh hoạt nghề nghiệp tương tự cho nhà báo đang rất thiếu, cần được tổ chức và đi sâu vào những vấn đề cụ thể, chắc chắn sẽ giúp cho báo chí phát triển tử tế hơn.
Nhà văn Trang Hạ cho rằng kiểm soát định kiến của mình là rất quan trọng, đặc biệt khi viết về những nhóm đối tượng thiểu số
Ông Trần Việt Hưng nhấn mạnh đến vai trò của giáo dục trong việc quyết định sự tử tế của báo chí
Các nhà báo chia sẻ những câu chuyện làm nghề của mình và đưa ra những câu hỏi để thảo luận
Nhiều khán giả chia sẻ tâm huyết những suy nghĩ của mình về sự tử tế trong làm báo