Trò chuyện với Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Thụy Điển Elsa Håsta

Thạc sĩ Lê Quang Bình: Đây là một trong những người hoạt động hết mình vì cộng đồng. Liên kết với các cộng đồng LGBT trên thế giới, điều này sẽ đưa lại rất nhiều ý tưởng, niềm hứng khởi và sức mạnh. Khuyến khích, cổ vũ người LGBT từ các thành phần xã hội khác nhau come-out, điều đó sẽ tạo ra những thay đổi mạnh mẽ nhất. Phải chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với khó khăn – càng cởi mở và công khai bạn càng có thể gặp nhiều sự phản kháng, đó là điều đã diễn ra ở nhiều nước khác.
Bà Elsa Håstad là Bí thư thứ nhất của Đại sứ quán Thụy Điển kiêm Phó giám đốc của cơ quan hợp tác quốc tế Thụy Điển (SIDA) tại Việt Nam. Bà Elsa Håstad luôn nổi bật trong các cuộc họp chuyên môn, giao lưu văn hóa hoặc thảo luận về các vấn đề xã hội không chỉ vì phong cách rất cởi mở, dễ gần với nụ cười thường trực trên môi mà còn vì các ý tưởng sáng tạo cũng như nhiệt huyết bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền của người đồng tính, lưỡng tính và chuyển đổi giới tính (sau đây gọi chung là quyền của người đồng tính hoặc quyền của LGBT). iSEENews hân hạnh có một buổi nói chuyện với bà Elsa Håstad nhân dịp bà kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam.

iSEENews:  Thưa bà, là một người hết mình ủng hộ quyền của người đồng tính tại Việt Nam, bà có thể cho biết vì sao quyền của người đồng tính lại có ý nghĩa quan trọng như vậy với bà?

Bà Elsa Håstad:

Quyền của người đồng tính thuộc về quyền con người, và bảo vệ quyền con người luôn là tâm niệm của tôi. Bảo vệ và thúc đẩy quyền con người cũng chính là ưu tiên của chính phủ và người dân Thụy Điển. Tôi coi đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất trong ba năm làm việc tại Đại sứ quán Thụy Điển tại Hà Nội. Hơn nữa, tôi có niềm tin sâu sắc rằng xã hội cần phải bao dung và rộng mở. Sự gạt bỏ hay áp chế những nhóm nào đó là điều vô cùng nguy hiểm đối với bất cứ xã hội nào, kể cả xã hội Thụy Điển. Nếu có thể góp phần làm cho mọi người được hưởng đầy đủ quyền bình đẳng mà tất cả đều có quyền được hưởng, thì tôi thực sự hạnh phúc. Còn nói về lý do cá nhân, tôi có một người chị gái đã chung sống với bạn gái của mình nhiều năm nay và tôi thấy ai cũng né tránh không nói đến, ngay cả người trong gia đình tôi.

iSEENews: SIDA có chính sách như thế nào đối với quyền của nhóm tình dục thiểu số? Tại sao SIDA quyết định hỗ trợ quyền của LGBT ở Việt Nam nói chung và hỗ trợ iSEE và ICS nói riêng?

Bà Elsa Håstad:

Thụy Điển và SIDA coi quyền của LGBT là một lĩnh vực ưu tiên toàn cầu, bởi đây không chỉ là một phần của quyền con người mà còn là một phần trong sự bình đẳng giới, quyền tình dục và quyền tự xác định bản dạng tình dục. Thụy Điển cũng hỗ trợ và thúc đẩy các tổ chức xã hội dân sự, mà trong đó chúng tôi tin rằng iSEE và ICS là những đại diện có thể cất lên tiếng nói của cộng đồng LGBT Việt Nam. Chúng tôi tin rằng iSEE và ICS có thể giám sát những vi phạm hay khả năng xảy ra sự vi phạm đối với quyền LGBT, iSEE có thể chỉ ra những điểm yếu trong việc bảo vệ quyền của LGBT, và cuối cùng chúng tôi biết rằng iSEE và ICS rất giỏi tạo lập mạng lưới. Họ thực sự là những người tiên phong ở khu vực châu Á trong việc bảo vệ quyền của LGBT. Tất cả những điều này là cần thiết cho xã hội Việt Nam cũng như bất cứ xã hội nào quan tâm đến quyền của người đồng tính.

iSEENews: Qua nhiều năm sống và làm việc tại Việt Nam, bà có thấy sự thay đổi nào trong phong trào LGBT ở đây không? Những điểm giống và khác trong phong trào LGBT ở Việt Nam và Thụy Điển là gì? Bà mong đợi những thay đổi gì trong năm năm tới ở Việt Nam?

Bà Elsa Håstad:

Tôi thấy rằng phong trào LGBT ở Việt Nam đã mạnh mẽ và tự tin hơn rất nhiều, điều đó khiến tôi vui sướng và lạc quan về tương lai. Cộng đồng LGBT vẫn cần có sự hiện diện rõ ràng hơn trong xã hội, cần có những tấm gương sáng của cá nhân LGBT để cộng đồng noi theo. Tôi tin chắc rằng người LGBT phải come-out, phải đấu tranh cho quyền lợi của mình. Không thể chỉ có một vài tổ chức mạnh, mà bản thân cộng đồng cần lên tiếng, cần làm việc hết mình để xóa bỏ sự phân biệt đối xử.

Tôi cho rằng các thách thức sắp tới sẽ vẫn là bảo vệ quyền của LGBT và chống phân biệt đối xử. Tôi mong ước một ngày Việt Nam sẽ có lễ hội PRIDE, nơi thể hiện tình yêu, quyền con người, sự bình đẳng và sự đa dạng của xã hội.

iSEENews: Theo nhiều nghiên cứu thì LGBT đang phải chịu sự kỳ thị và bạo lực từ chính gia đình mình. Bà có lời khuyên nào cho LGBT và gia đình họ hay không?

Bà Elsa Håstad:

Tôi hiểu điều ấy khó khăn như thế nào bởi tôi đã trải nghiệm điều ấy trong chính gia đình mình. Tôi nghĩ những gia đình, những bậc cha mẹ và những người con đang sống cởi mở với nhau trong tình yêu thương và sự chấp nhận sẽ hoàn toàn có thể giúp đỡ các gia đình, các bậc cha mẹ và những người con khác cũng được như vậy. Nếu chúng ta may mắn có được một gia đình thấu hiểu và chấp nhận mình, thì chúng ta nên come-out để giúp đỡ các gia đình khác, cùng nhau thay đổi thành kiến của xã hội.

iSEENews: Tháng 7 này bà sẽ rời Việt Nam, không biết bà có thể chia sẻ những kế hoạch tương lai của bà không? Bà sẽ tiếp tục ủng hộ quyền của người đồng tính như thế nào?

Bà Elsa Håstad:

Ở Việt Nam tôi đã được gặp thật nhiều những con người mạnh mẽ tuyệt vời. Tôi và gia đình mình sẽ chẳng bao giờ quên họ, chẳng bao giờ quên những năm tháng sống tại đây, và sẽ mang theo bên mình những điều đã trải nghiệm và học tập được từ đây. Mặc dù tôi chưa biết cụ thể mình sẽ làm gì khi về Thụy Điển, nhưng tôi biết rằng tôi sẽ luôn thúc đẩy quyền con người và quyền của LGBT bất cứ khi nào có thể.

iSEENews: Bà có điều gì muốn nói thêm với cộng đồng LGBT ở Việt Nam không?

Bà Elsa Håstad:

Có, tôi còn muốn nhắn gửi ba điều sau đây:

1. Liên kết với các cộng đồng LGBT trên thế giới, điều này sẽ đưa lại rất nhiều ý tưởng, niềm hứng khởi và sức mạnh.
2. Khuyến khích, cổ vũ người LGBT từ các thành phần xã hội khác nhau come-out, điều đó sẽ tạo ra những thay đổi mạnh mẽ nhất.
3. Phải chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với khó khăn – càng cởi mở và công khai bạn càng có thể gặp nhiều sự phản kháng, đó là điều đã diễn ra ở nhiều nước khác.

iSEENews: Xin cảm ơn bà.