Thảo luận công ước CEDAW và quyền của phụ nữ thiểu số

02/04/2012 – UNWOMEN và các tổ chức phi chính phủ thảo luận về công ước CEDAW và quyền của phụ nữ thiểu số thiệt thòi

Phụ nữ các nhóm dân tộc thiểu số, đồng tính nữ, khuyết tật và có HIV đang gặp phải nhiều định kiến thì thị và rào cản trong việc tiếp cận các dịch vụ trợ giúp pháp lý là điểm nổi bật trong cuộc họp chia sẻ giữa các đại diện của một số tổ chức phi chính phủ Việt Nam với bà Navamanee Rattana Patten, thành viên Ủy ban CEDAW của Liên hiệp quốc chiều ngày 30 tháng 3 năm 2012 tại Hà Nội.

Khai mạc cuộc đối thoại, bà Vũ Phương Ly quyền đại diện UNWOMEN đã nêu bật vai trò quan trọng của các tổ chức xã hội dân sự trong việc bảo vệ quyền con người của các nhóm dễ bị tổn thương, đặc biệt là phụ nữ thiệt thòi thiểu số và dễ bị tổn thương. Đây chính là lý do tại sao thành viên Ủy ban CEDAW ngoài việc tiếp xúc với chính phủ Việt Nam còn gặp gỡ các tổ chức phi chính phủ riêng để tìm hiểu thêm tình hình.

Ông Lê Quang Bình, viện trưởng Viện nghiên cứu xã hội kinh tế môi trường (iSEE) đã có bài trình bày về tình hình Tiếp cận dịch vụ pháp lý của phụ nữ dân tộc thiểu số. Theo kết quả nghiên cứu của iSEE, phụ nữ và trẻ em gái đang phải đối mặt với nhiều định kiến kỳ thị và bất bình đẳng, đặc biệt trong việc tiếp cận giáo dục và dịch phụ trợ giúp pháp lý. Tỉ lệ trẻ em gái dân tộc thiểu số đến trường thấp hơn nhiều so với trẻ em gái dân tộc đa số, ví dụ với người Hmông là 31.5% so với 93.4% trẻ em gái người Kinh. Ngoài các lý do như khó khăn tài chính, xa trường, coi trọng giáo dục cho trẻ em trai hơn trẻ em gái, nghiên cứu của iSEE chỉ ra rằng môi trường học tập chưa thân thiện với văn hóa người dân tộc thiểu số, định kiến với học sinh người dân tộc thiểu số và đặc biệt là niềm tin vào cơ hội công ăn việc làm sau học tập ảnh hưởng nặng nề đến tỉ lệ học sinh nữ dân tộc đến trường. Ngoài ra, theo ông Bình chính sách phát triển nguồn nhân lực cần hướng đến phát triển toàn diện và công bằng cho người dân tộc thiểu số để họ có thể cạnh tranh và tiếp cận các cơ hội công việc sau này. Sự “ưu tiên” hoặc “bảo vệ” người dân tộc thiểu số bằng cách giảm yêu cầu đầu vào hoặc cử tuyển đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của người dân tộc thiểu số nói chung và phụ nữ dân tộc thiểu số nói riêng.

Bên cạnh đó, cho dù nhà nước đã có dịch vụ hỗ trợ pháp lý miễn phí cho người dân tộc thiểu số ở các vùng khó khăn nhưng tỉ lệ che phủ cũng như sử dụng dịch vụ còn rất hạn chế. Theo kết quả nghiên cứu của iSEE, đa số phụ nữ dân tộc thiểu số không biết đến dịch vụ này và  nhiều người không hiểu khái niệm trợ giúp pháp lý. Chất lượng của dịch vụ cũng chưa thật tốt dẫn đến việc nghi ngờ của người dân, đặc biệt khi họ không thấy việc thực thi pháp luật nghiêm minh trong việc giải quyết các vấn đề bạo lực gia đình cũng như tranh chấp đất đai. Chính vì vậy, theo ông Bình nhà nước cần tăng đầu tư tuyên truyền cũng như chất lượng và độ che phủ của dịch vụ. Bên cạnh đó, việc tham gia của các tổ chức xã hội dân sự trong việc cung cấp dịch vụ pháp lý cũng như sử dụng luật tục không mâu thuẫn với quyền con người của các nhóm dân tộc thiểu số nên được khuyến khích và thừa nhận.

Bà Nguyễn Vân Anh giám đốc Trung tâm CSAGA cũng đã chia sẻ về các vấn đề mà người đồng tính nữ đang gặp phải ở Việt Nam. Cho dù luật pháp Việt Nam không tội phạm hóa hoặc cấm quan hệ đồng giới nhưng kỳ thị và phân biệt đối xử với người đồng tính còn phổ biến trong xã hội, gia đình và trong đội ngũ cán bộ công quyền. Theo bà Vân Anh, nhiều người đồng tính phải che dấu xu hướng tình dục của mình, bị cha mẹ và người thân ngược đãi, đánh đập, xích nhốt, bắt chữa trị tâm lý và ép kết hôn với người khác giới. Việc này gây ra những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần, học tập thậm chí cả mạng sống của người đồng tính. Trong thời gian qua có nhiều thay đổi tích cực trong việc báo chí đưa tin về đồng tính và chủ đề đồng tính đã được thảo luận nhiều hơn nhờ hoạt động của các tổ chức phi chính phủ cũng như của bản thân cộng động người đồng tính. Tuy nhiên, để thay đổi diễn ra nhanh hơn và theo hướng bảo vệ quyền bình đẳng của người đồng tính nữ các cơ quan truyền thông, nhà nước, các tổ chức phi chính phủ, Liên hiệp quốc và nhà nước cần vào cuộc mạnh mẽ.

Bà Navamanee Rattana Patten thực sự ấn tượng với công việc của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam trong việc bảo vệ quyền của phụ nữ thiểu số và thiệt thòi. Theo bà, Ủy ban CEDAW luôn cam kết bảo vệ quyền của phụ nữ nói chung và phụ nữ thiểu số thiệt thòi nói riêng. Bà Rattana khuyến khích các tổ chức phi chính phủ viết các báo cáo bổ sung về tình trạng bảo vệ quyền của phụ nữ thiểu số, nhấn mạnh các vụ việc vi phạm quyền cụ thể và sử dụng công ước CEDAW để yêu cầu nhà nước thực thi trách nhiệm của mình. Bà Vũ Phương Ly, quyền đại diện của UNWOMEN cũng đánh giá cao sự hợp tác của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam trong việc bảo vệ quyền phụ nữ. Theo bà Ly, các tổ chức Liên hợp quốc trong thời gian tới cũng sẽ quan tâm hơn nữa đến quyền của phụ nữ các nhóm dân tộc thiểu số, đồng tính nữ, phụ nữ khuyết tật và phụ nữ sống với HIV. Để thực hiện tốt điều này, việc tham vấn thường xuyên giữa các tổ chức liên hiệp quốc ở Việt Nam nói chung và UNWOMEN nói riêng với các tổ chức xã hội dân sự cần được tiếp tục và đẩy mạnh. Đây cũng chính là mong muốn và cam kết của các tổ chức xã hội dân sự ở Việt Nam.

iSEE news.
Bài viết tiếp theo