Phát biểu của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam trong phiên Cải cách thể chế kinh tế – VDPF 2014

Ngày 5 tháng 12 năm 2014, Diễn đàn đối tác phát triển 2014 đã khai mạc ở Hà Nội. Diễn đàn năm nay được đồng chủ trì bởi Bộ trưởng Bộ kế hoạch và đầu tư Bùi Quang Vinh và Giám đốc Ngân hàng thế giới tại Việt Nam bà Victoria Kwakwa. Diễn đàn cũng có sự tham dự của Thủ tướng chính phủ Nguyễn Tấn Dũng. Chủ đề chính của diễn đàn năm nay tập trung vào cải cách thể chế kinh tế và thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Đại diện cho các tổ chức phi chính phủ Việt Nam, ông Lê Quang Bình, Viện trưởng iSEE có bài phát biểu tại hội nghị trong phiên chủ đề về cải cách thể chế kinh tế.

 
Dưới đây là toàn văn bài phát biểu:

Kính thưa Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Thưa đoàn chủ tọa và các quý vị đại biểu,
Chúng tôi các tổ chức Phi chính phủ Việt Nam ủng hộ các nỗ lực của chính phủ trong việc cải cách thể chế kinh tế thị trường, đảm bảo cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, giảm thiểu thủ tục hành chính và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Cải cách thể chế kinh tế giúp phân bổ nguồn lực của đất nước hiệu quả hơn, tăng trưởng cao hơn, minh bạch hơn, giảm tham nhũng và lãng phí nguồn lực.
Tuy nhiên, chúng ta biết rằng trong quá trình phát triển kinh tế nếu không quản lý tốt thì dẫn đến việc khai thác quá mức tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường, hình thành các làng ung thư và các vùng trũng nghèo đói. Chính vì vậy, chúng tôi kêu gọi chính phủ song song với việc cải cách thể chế kinh tế thị trường, cần có đột phá trong việc thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức xã hội vào việc giải quyết các thất bại của thị trường. Cụ thể, chúng tôi có ba kiến nghị với Chính phủ.
Thứ nhất, hiện nay có gần 1000 tổ chức Phi chính phủ đang triển khai các hoạt động xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, chống bạo lực với phụ nữ, phòng chống HIV, và quyền bình đẳng của các nhóm thiểu số. Tuy nhiên, các tổ chức phi chính phủ đang gặp khó khăn trong việc xin phê duyệt dự án được tài trợ. Thủ tục hành chính phê duyệt có khi mất nhiều tháng cho một dự án từ thiện nhỏ vì phải xin phép cơ quan chủ quản, ý kiến các bộ ban ngành liên quan, và các địa phương nơi dự án triển khai, gây lãng phí thời gian và nguồn lực cho cả các tổ chức Phi chính phủ và cơ quan nhà nước. Chính vì vậy, chúng tôi đề nghị chính phủ ủng hộ nỗ lực của Bộ kế hoạch đầu tư trong việc đánh giá lại việc thực thi nghị định 93/2009/NĐ-CP về quy chế quản lý và sử dụng viện trợ phi chính phủ nước ngoài, cho phép đăng ký dự án tài trợ, và báo cáo kết quả và kiểm toán độc lập hơn là phải xin phép triển khai từng dự án. Chúng tôi đề nghị chính phủ coi đây là một cải cách hành chính giống như các cải cách đột phá gần đây về tự do kinh doanh cho doanh nghiệp.
Thứ hai, chúng tôi vui mừng khi Quốc hội thông qua Nghị quyết điều chỉnh chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2015, trong đó có Luật về hội và Luật tiếp cận thông tin. Hai luật này là cơ sở pháp lý quan trọng, thực thi quyền tự do lập hội và quyền tự do thông tin của nhân dân như ghi trong điều 25 Hiến pháp. Luật về hội và Luật tiếp cận thông tin chắc chắn giúp các doanh nghiệp thành lập nghiệp đoàn, có thông tin để tham gia bình đẳng, bảo vệ lợi ích của mình tốt hơn trong môi trường cạnh tranh quốc tế khắc nghiệt, hay bị kiện tụng. Nhưng quan trọng hơn, hai luật này giúp người dân tự tổ chức trao đổi sáng kiến, kiến thức, thông tin, giải pháp giải quyết các vấn đề chung của cộng đồng, đặc biệt các vấn đề về môi trường, đói nghèo, văn hóa, và giám sát xã hội. Chính vì vậy chúng tôi đề nghị Chính phủ đẩy nhanh tiến độ soạn thảo, tham vấn và trình Quốc hội thông qua hai Luật này vào tháng 10 năm 2015 như kế hoạch đề ra.
Cuối cùng, các tổ chức phi chính phủ đang tham gia cung cấp dịch vụ đào tạo, khuyến nông, tài chính vi mô, cơ sở hạ tầng nhỏ như nước sạch, trạm y tế, trường học với chất lượng tốt cho các cộng đồng dân cư nghèo, ở vùng sâu, vùng xa. Chính vì vậy, chúng tôi đề nghị chính phủ xây dựng Nghị định triển khai Luật đầu tư công, tạo môi trường công bằng cho các tổ chức phi chính phủ, Hiệp hội tham gia cung cấp dịch vụ công. Bên cạnh đó, xây dựng văn bản pháp luật miễn thuế cho phần quyên góp của các cá nhân và doanh nghiệp cho các hoạt động từ thiện, phát triển, bảo vệ quyền con người. Đây chính là điều kiện để thúc đẩy sự phát triển bền vững của các tổ chức xã hội dân sự Việt Nam, dựa vào nội lực trong bối cảnh các nhà tài trợ quốc tế đang rút đi.
Xin kính chúc Thủ tướng và các quý vị đại biểu sức khỏe,
Xin cảm ơn đã lắng nghe!