Người dân tộc thiểu số kể chuyện bằng hình ảnh

Chụp ảnh các sinh hoạt văn hóa và tự kể câu chuyện về văn hóa của mình là công việc mà nhiều người dân các cộng đồng Pa Kô, Vân Kiều, Hmông, Dao, Khmer những ngày này đang say mê thực hiện. Họ đang cùng Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) áp dụng Photovoice để tự khám phá và tự hào giới thiệu văn hóa của cộng đồng mình.
Được trang bị những chiếc máy ảnh phổ thông, những hiểu biết căn bản về kỹ thuật chụp và cả về đa dạng văn hóa, những người dân trước đây chưa từng chụp ảnh nay đã sáng tạo nên hàng ngàn tác phẩm nhiếp ảnh độc đáo, sinh động và đầy cảm xúc. Đằng sau mỗi bức ảnh là một câu chuyện chân thực, được người chụp tìm hiểu và kể lại với cái nhìn “từ bên trong”. Câu chuyện sau đây về “chữa bệnh bằng thổi” là một ví dụ:

Bà Kăn Ki, 50 tuổi, thôn A Đăng đang thổi chữa bệnh cho cháu Hồ Thiên Bảo, 3 tuổi, bị ngã chệch khớp tay.
Bà hái lá cây a tuôn cho vào nồi đun sôi để cho lá ấm rồi đắp lên vết đau của cháu bé. Khi thổi chữa bệnh cho cháu bé bà đọc thầm cầu khấn câu kul cho trẻ chóng lành bệnh. Cháu Hồ Thiên Bảo được bà thổi trong 3 ngày là 6 buổi thì khỏi bệnh. Sau khi khỏi bệnh, cha mẹ đứa trẻ mang 1 con gà, 2 cái bát để làm lễ tạ ơn.
Ở làng tôi có khoảng 6 người biết chữa bệnh bằng cách thổi này. Có một thời gian người Kinh cho rằng cách chữa bệnh này là lạc hậu, không hiệu quả nhưng tôi thấy việc thổi trên thực tế là chữa được bệnh. Trong làng của tôi có rất nhiều người đã được khỏi bệnh bằng cách chữa này.

(Người chụp và kể chuyện: Hồ Thị Rổ, dân tộc Pa Kô)

Quảng Trị nơi dân tộc Pa Kô và Vân Kiều cư trú, Sóc Trăng – dân tộc Khmer, Lào Cai – dân tộc Hmông, và Yên Bái – dân tộc Hmông, Dao, là những địa bàn được chọn cho chương trình photovoice lần này. Các chuyên gia về photovoice của iSEE đến mỗi địa bàn ba đợt. Đợt đầu tiên đưa máy ảnh đến với bà con, giới thiệu với bà con về đa dạng văn hóa, kỹ thuật chụp ảnh và cách thực hiện photovoice. Đợt thứ hai trở lại để cùng bà con chọn ảnh và ghi lại các câu chuyện đằng sau những bức ảnh. Đợt thứ ba cùng bà con và cả cộng đồng hoàn thiện và lựa chọn những tác phẩm mà bà con muốn giới thiệu ra bên ngoài cộng đồng.

Một số bức ảnh đẹp từ cộng đồng người Khmer ở Sóc Trăng đã được giới thiệu trên báo Tuổi Trẻ (http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/475205/Nong-dan-chup-anh.html), Vietnam News (số ra ngày 8/2/2012) và vietnamnet.vn (http://english.vietnamnet.vn/en/vn/arts-entertainment/18566/ethnic-people-tell-stories-via-images.html).

Còn rất nhiều bức ảnh và câu chuyện từ các cộng đồng khác đang chờ được khám phá.

Những bức ảnh đẹp nhất, kể những câu chuyện hay nhất sẽ được trưng bày để trở thành tâm điểm của một Lễ hội đường phố tôn vinh văn hóa các dân tộc Việt Nam, tổ chức tại Hà Nội vào giữa tháng 4 nhân dịp Ngày văn hóa các dân tộc (19/4).

Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) sẵn lòng cung cấp thêm thông tin về các đợt thực hiện Photovoice diễn ra từ nay đến tháng 4, sản phẩm của các cộng đồng tham gia Photovoice, cũng như kế hoạch Lễ hội đường phố tôn vinh văn hóa các dân tộc.

Mời quý vị liên hệ:

Chị Vũ Phương Thảo
Cán bộ Truyền thông
Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE)
ĐT: 04-62737933/0989756681
Email: vpthao@isee.org.vn