Ngày hội “Tôi tin Tôi có thể” – Tôn vinh nét đẹp văn hóa của các dân tộc thiểu số

Chiều ngày 22.1.2015 tại Trung tâm Phụ nữ và Phát triển (20 Thụy Khuê, Hà Nội) đã diễn ra Chương trình “Tôi tin Tôi có thể” – chương trình biểu diễn nghệ thuật cùng talkshow và trưng bày về văn hóa các dân tộc thiểu số tại Việt Nam. Chương trình được tổ chức bởi Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE), Tổ chức Oxfam tại Việt Nam, Trung tâm Nâng cao Năng lực Cộng đồng (CECEM) và Chương trình Giáo dục Nghệ thuật độc lập (CUCA) với sự tham gia của trên 300 người.

Chương trình là nơi tụ hợp của các cộng đồng dân tộc thiểu số đã chủ động tham gia phát triển cộng đồng mình trong thời gian qua (dân tộc H’Mông, Dao, Thái, Tày, Pà Thẻn, Paco, Khmer, v.v.), mỗi dân tộc đóng góp các tiết mục và tổ chức các trò chơi đặc trưng cho văn hóa dân tộc mình. Trong khi cộng đồng dân tộc Mường từ Thanh hóa biểu diễn đánh cồng chiêng thì người Dao từ Sơn La sẽ biểu diễn điệu múa xòe. Tục kéo vợ cũng được tái hiện trên sân khấu bởi cộng đồng người H’Mông ở Lào Cai cùng những lý giải về thực hành văn hóa. Người Pà Thẻn từ Hà Giang đóng góp tiết mục hát giao duyên của cộng đồng mình. Và hàng chục tiết mục khác không chỉ giới thiệu vẻ đẹp văn hóa, mà qua đó còn thể hiện nội lực mạnh mẽ của các cộng đồng dân tộc thiểu số.

Mỗi nền văn hóa đều có những vẻ đẹp và những đặc sắc riêng, việc trình diễn các vẻ đẹp đó trước công chúng thông qua các tiết mục, các trò chơi giúp bà con thêm tự hào về nền văn hóa của mình cũng như tự tin vào khả năng của bản thân. Sự tự tin và niềm tự hào đó sẽ đồng hành cùng bà con, những thủ lĩnh tinh thần tại nơi mình sinh sống, để tạo nên sự thay đổi tích cực trong cộng đồng mình. Một phụ nữ người Thái tại Đắknông sau khi sử dụng múa đương đại để mô tả cuộc sống thường nhật của mình đã chia sẻ: “Giờ mình thấy những việc mình làm nó rất đẹp và mình thấy yêu hơn công việc nương rẫy hàng ngày của mình.”

Người xem sẽ có dịp trải nghiệm văn hóa các dân tộc để nhận ra và tôn vinh sự giàu có của nền văn hóa Việt Nam, một nền văn hóa giàu bản sắc nhờ sự đa dạng, phong phú của các cộng đồng khác nhau. Tuy nhiên, có một thực tế là có những phong tục, tập quán của các dân tộc thiểu số đã bị diễn giải chưa đầy đủ, thậm chí sai lệch, định kiến bởi người ngoài cộng đồng. Do đó, đây cũng là dịp để người xem tự kiểm chứng những hiểu biết của bản thân về các phong tục, tập quán của các dân tộc khác qua chia sẻ của chính những người trong cuộc. Các tổ chức phát triển và các cơ quan làm về dân tộc thiểu số cũng sẽ được truyền cảm hứng về những cách làm mới, những hướng đi sáng tạo để gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa các dân tộc thiểu số.

Bà Nguyễn Bích Tâm đại diện Ban tổ chức chia sẻ: “Chương trình này là cơ hội để người xem được chứng kiến những nét đẹp của các thực hành văn hoá của các dân tộc. Những điệu múa, lời ca không đơn giản chỉ là những làn điệu, những động tác mềm mại mà hơn thế nó mang những ý nghĩa sâu sắc và nhân văn. Khi được nghe, được xem những thực hành văn hoá và lại được chính người dân sở hữu những tài sản đó giải thích về ý nghĩa của từng hoạt động sẽ vô cùng thú vị và hấp dẫn.”

Trong thời gian qua, các tổ chức phát triển khắp cả nước đã thực hiện nhiều hoạt động, dự án nhằm giúp người dân tộc thiểu số lên tiếng, như các dự án photovoice/videovoice – dự án kể chuyện qua ảnh/video cho phép người dân tộc thiểu số tự kể về đời sống và văn hóa của mình, việc hình thành mạng lưới các lãnh đạo dân tộc thiểu số để họ kết nối, chia sẻ với nhau hay các hoạt động tập huấn, nâng cao năng lực. Điểm chung của các dự án là đều lấy người dân tộc thiểu số làm trung tâm, tạo điều kiện để họ khám phá khả năng của bản thân và xây dựng sự tự tin, khơi gợi ở họ niềm tự hào về cộng đồng mình. Từ sự thay đổi đó, họ chủ động khởi xướng và thực hiện các sáng kiến vì lợi ích của cộng đồng mình.

Một số hình ảnh của chương trình:

Tiết mục đánh cồng – chiêng của dân tộc Mường (Thanh Hóa)
Tiết mục múa xòe của dân tộc Dao (Sơn La)
Tiết mục Tu lênh của dân tộc Tà Ôi (nhóm Pa Cô) (Quảng Trị)
Tiết mục múa then của dân tộc Thái (Yên Bái)
Đánh Mã La – Dân tộc Raglai (Ninh Thuận)
Hát giao duyên – Dân tộc Pà Thẻn (Hà Giang)
Đánh đàn Goong – Dân tộc Ê đê (Đắk Lắk)
Tục kéo vợ – Dân tộc H’Mông (Lào Cai)
Múa lễ mở hàng rào – Dân tộc Khmer (Sóc Trăng)
Múa Sênh tiền – Dân tộc H’Mông (Lào Cai)
Múa cúng – Dân tộc Dao (Cao Bằng)
Múa đương đại – Dân tộc H’Mông, M’Nông, Thái
Đại diện bà con chia sẻ cảm xúc
Khán giả tham dự chương trình

Diệu Quỳnh