Movie Talk nhân Ngày hội Quyền con người 10.12

Vào tối ngày 10 tháng 12 vừa qua, nhân ngày hội Quyền Con Người, Chương trình phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNDP) và Viện nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường (iSEE) đã phối hợp tổ chức buổi chiếu phim tài liệu “Theo dòng sông băng – Chasing Ice” và thảo luận về các nội dung xung quanh bộ phim về biến đổi khí hậu cũng như cách thức người dân có thể tham gia giải quyết vấn đề này.
Bộ phim “Chasing Ice” ghi lại quá trình những ngọn núi băng dần biến mất với tốc độ chóng mặt  là bằng chứng rõ ràng chứng minh biến đổi khí hậu có thật và Trái đất đang nóng lên. Bộ phim khiến người xem sực tỉnh về hậu quả của việc trái đất nóng lên, đó hoàn toàn không phải là câu chuyện hư cấu mà đã và đang diễn ra từ lâu. Ngay sau buổi chiếu phim đã diễn ra tọa đàm xung quanh nội dung của bộ phim và mở ra một không gian trao đổi sôi nổi bàn về sự tham gia của công dân và các tổ chức xã hội dân sự trong việc bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu.

Sự kiện có sự tham gia của gần 90 người với khách mời là những người đang hoạt động trong mảng môi trường: Anh Hoàng Đức Minh – Giám đốc tổ chức Action For the Future (A4F); anh Nguyễn Biên Thùy – Người khởi xướng chiến dịch #savesondoong và chị Đỗ Vân Nguyệt – Giám đốc Trung tâm Sống và Học tập vì Môi trường và Cộng đồng (Live&Learn). Các khách mời đã cùng với các khán giả xem phim đưa ra những ý kiến và quan điểm cụ thể về sự hiện diện và vai trò của mỗi người trong việc giải quyết các thách thức về biến đối khí hậu (BĐKH).
Các tổ chức thanh niên làm về biến đổi khí hậu ở Việt Nam chiếm đa số
Là một người có thời gian gắn bó và làm việc với các nhóm thanh niên, chị Nguyệt cho biết: “Tổ chức Live &Learn từng làm một khảo sát xem các bạn thanh niên quan tâm đến vấn đề nào nhất? Câu trả lời nhiều nhất là môi trường, ít nhất là năng lượng, nguyên nhân có lẽ do các bạn chưa có nhiều thông tin về vấn đề năng lượng. Quan sát thực tế cho thấy việc giới trẻ quan tâm nhiều đến môi trường có thể do ảnh hưởng của truyền thông, hoặc do ảnh hưởng của các phong trào trên thế giới – điển hình là phong trào 350.”
Tuy nhiên, cũng theo chị Nguyệt, các tổ chức thanh niên làm về môi trường chiếm số đông nhưng lại chưa kết nối, đôi khi còn cạnh tranh lẫn nhau, dẫn đến giảm hiệu quả hoạt động và phạm vi ảnh hưởng đến cộng đồng. Chị cho biết: “Vào năm 2007, khi đó có khoảng 10-15 nhóm làm về môi trường (còn các nhóm làm từ thiện thì nhiều), các nhóm mới thành lập muốn kết nối và nhận được nhiều thứ hơn, nhưng khi gặp nhau lại cạnh tranh với nhau và ko kết nối.” Live & Learn ra đời để kết nối các nguồn sức mạnh thanh niên này, qua các hoạt động gắn kết như chiếu phim – thảo luận.
Quyền tiếp cận thông tin 
Thông tin về dự án cáp treo Fansipan, Sa Pa đến với công chúng khi đã được duyệt để triển khai khiến dư luận không kịp lên tiếng. Dự án xây cáp treo ở Sơn Đoòng thì dư luận được tiếp cận thông tin khi dự án cáp treo còn đang được chờ xử lý. Vì vậy, Nguyễn Biên Thùy mới có thể kịp thời khởi động và tiến hành chiến dịch #savesondoong trên mạng xã hội Facebook để phản đối dự án. Tiếng nói phản biện góp phần quan trọng để các bên đưa ra lý lẽ của mình, khi đó hội đồng chuyên gia sẽ có thời gian tham gia tiến trình thảo luận, và các dự án có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sẽ được đánh giá kỹ lưỡng và cẩn trọng hơn. iSEE đang nghiên cứu bộ luật tiếp cận thông tin, bộ luật này sẽ quy định những loại thông tin nào người dân được tiếp cận và mức độ tham gia góp ý của người dân. Khi nắm được thông tin, người dân sẽ có thể tham gia đóng góp ý kiến, cùng nhà nước giải quyết các vấn đề về kinh tế, xã hội, môi trường. Quyền tiếp cận thông tin sắp tới sẽ được bộ tư pháp dự thảo sửa đổi, đây là một quyền cơ bản để cộng đồng thực sự có cơ hội nói lên tiếng nói của mình.
Vấn đề bảo vệ môi trường – trách nhiệm quốc gia và trách nhiệm cá nhân

Một câu hỏi được đặt ra cho các khách mời: Các chiến dịch bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiếm khi có thể đi đến cùng, phải chăng chỉ là phong trào nhất thời? Theo anh Đức Minh: “Mỗi cá nhân có quỹ thời gian và sự quan tâm của riêng mình, khó kiểm soát vì hiếm có người nào theo đuổi một vấn đề đến cùng, nếu vấn đề không được giải quyết thì sẽ không còn ai quan tâm đến nó nữa. Hoặc nếu bên nhà thầu rút dự án, nhưng sau đó lại đề xuất một dự án tương tự thì liệu còn ai đủ sức theo đuổi phản đối?” Nhưng quan trọng nhất vào thời điểm đó, chúng ta đã đồng lòng lên tiếng.
Vấn đề biến đổi khí hậu lớn như vậy, cá nhân làm được gì hay đợi nỗ lực chung của các quốc gia? – đó cũng là câu hỏi lớn nhất, trăn trở nhất của chúng ta. Anh Minh chia sẻ: “Năm 2009, khi hội nghị Cop 15 diễn ra, đó là nỗ lực toàn cầu làm một hội nghị quy mô nhất từ trước đến nay (hơn 4000 thanh niên toàn cầu đã tự chủ chi phí để bay đến tham dự), không ai nghi ngờ về BĐKH nữa, ai cũng tin là BĐKH đang xảy ra, nhưng hội nghị vẫn thất bại, nghĩa là không có được cam kết của các chính phủ. Vậy nên thanh niên bảo nhau cần tự làm, tự xây dựng các dự án, xây dựng nhà máy năng lượng sạch chứ không thể chỉ chờ đợi vào chính phủ được.”
Khi thời gian không còn nữa, mỗi người hãy tự làm những gì mình có thể làm để giảm bớt ảnh hưởng của BĐKH. Cũng giống như khi con gái của James Balog hỏi: “Khi BĐKH xảy ra, bố đang làm gì?” Ông sẽ có thể trả lời rằng: “Bố đã làm tất cả những gì bố có thể làm con ạ”
Một số hình ảnh về buổi chiếu phim và trò chuyện:
 
Giao lưu và tiệc nhẹ trước buổi chiếu phim
Đại diện UNDP chia sẻ về mục đích sự kiện
Khán giả đến dự buổi chiếu phim và trò chuyện
Các khách mời tham gia chia sẻ
Chia sẻ từ khán giả