Kết quả tham vấn bảy nhóm xã hội cho sửa đổi Hiến pháp 1992

“Tôn trọng sự đa dạng, tự do và bình đẳng, vì một Việt Nam cường thịnh và hạnh phúc của mỗi người”. Đó là nguyện vọng chung của bảy nhóm xã hội thể hiện tại hội thảo chia sẻ kết quả lấy ý kiến các nhóm cho dự thảo Hiến pháp sửa đổi diễn ra ngày 9/3/2013 tại Hà Nội.
Ngày 09 tháng 03 năm 2013, 17 tổ chức và mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự (XHDS) hoạt động về quyền của các nhóm xã hội yếu thế (người khuyết tật, người có H, người đồng tính, song tính và chuyển giới, phụ nữ, thanh niên, lao động di cư, và người dân tộc thiểu số) đã tổ chức buổi hội thảo chia sẻ kết quả việc lấy ý kiến các nhóm này cho sửa đổi Hiến pháp 1992
.
“ Để có được các ý kiến tổng kết được đưa ra chia sẻ tại hội thảo lần này, các cán bộ của 17 tổ chức XHDS đã trải qua 42 buổi tham vấn cấp trung ương lẫn địa phương tại 13 tỉnh thành trên cả nước. Bản kiến nghị là tổng hợp ý kiến của 980 người thuộc 7 nhóm xã hội. Quá trình lấy ý kiến cho thấy nhiều bà con còn chưa hiểu rõ về Hiến pháp cũng như tầm ảnh hưởng của Hiến pháp đối với quyền lợi của họ. Vì vậy việc các tổ chức XHDS tiến hành phổ biến dự thảo Hiến pháp và lấy ý kiến của các nhóm là một việc thực sự hữu ích ”, ông Lê Quang Bình, Viện trưởng Viện nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường iSEE chia sẻ.
Tại hội thảo, đại diện từng nhóm trình bày kiến nghị với những điều khoản quan trọng nhất đối với nhóm mình trong Hiến pháp. Các kiến nghị đều nhận được sự phản hồi và thảo luận sôi nổi của các đại biểu tham dự hội thảo, gồm nhiều học giả, chuyên gia đầu ngành hoạt động trong bộ máy nhà nước, các trường đại học và trong lĩnh vực phát triển.
Tiến sĩ Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Quốc hội, người đóng vai trò là cầu nối giữa các tổ chức XHDS và Ban soạn thảo sửa đổi Hiến pháp phát biểu: “Tôi hoan nghênh mô hình lấy ý kiến của người dân, đặc biệt là các công dân thuộc các nhóm yếu thế của các tổ chức XHDS. Việc này đã hỗ trợ chúng tôi rất nhiều trong quá trình sửa đổi Hiến pháp. Chúng ta cần có những luận chứng, luận cứ khoa học rõ ràng và các câu chuyện thực tế để hỗ trợ cho Quốc hội trong quá trình phê duyệt các bản kiến nghị”.
Ông Đinh Xuân Thảo phát biểu tại buổi hội thảo
Buổi hội thảo là nơi để các đại biểu của các nhóm yếu thế chia sẻ các câu chuyện thực tế, xảy ra với chính cộng đồng của họ, chứng minh lý do vì sao Hiến pháp cần phải có tính phổ quát, công bằng và đảm bảo được quyền lợi của mọi công dân trong xã hội của nước nhà.
Sau đây là một số câu chuyện và hình ảnh của buổi hội thảo:
Anh Má A Pho, đại biểu dân tộc H’Mông, Lào Cai chia sẻ: “ Có những trường hợp nhà nước thu hồi đất, không có văn bản rõ ràng và không có sự tham vấn ý kiến của người dân. Tiền bồi thường đất cho dân cũng không thỏa đáng. Ngoài ra có những trường hợp các cá nhân bên ngoài có tiền đã chạy được sổ đỏ, dành quyền sử dụng đất của người dân”
Anh Lương Thế Huy, đại biểu cho nhóm người đồng tính, song tính và chuyển giới, đến từ trung tâm ICS đã trình chiếu một đoạn videoclip và hình ảnh về việc một trường hợp có mong muốn thay đổi giới tính từ nam sang nữ đã bị kỳ thị và bạo hành ra sao khi Hiến pháp không bảo vệ quyền của bạn này. Anh Lương Thế Huy chia sẻ:” Hiện tại trong Hiến pháp chỉ nhắc tới giới tính Nam và Nữ. Thông thường khi người nam đánh người nữ sẽ vi phạm pháp luật, vậy khi người nam này đánh một người chuyển giới chỉ vì họ là người chuyển giới, thì người này có vi phạm pháp luật không?”
Một phụ huynh của người đồng tính nam cho biết: “Khi Hiến pháp không bảo vệ quyền của người đồng tính, con tôi bị sự kỳ thị của xã hội, thậm chí từ chính gia đình tôi. Bản thân chúng tôi cũng bị kỳ thị vì có con là đồng tính, khiến chúng tôi cũng trút gánh nặng lên con mình khiến cháu 1 lần phải nhập viện và 1 lần tự tử không thành. Những mong Hiến pháp có thể bảo vệ quyền cho những người đồng tính, để con tôi và gia đình tôi không còn phải che giấu và bị kỳ thị”.
Ông Vũ Văn Đức, cán bộ trung tâm hỗ trợ giáo dục không chính quy và phát triển cộng đồng CENEV phát biểu: “Những người làm luật và nhà nước cần trang bị cho mình kiến thức về tính dục, bản dạng giới để sửa đổi Hiến pháp tốt hơn, bảo vệ quyền cho mọi thành phần xã hội”.
Cuối buổi hội thảo, chị Nghiêm Kim Hoa, chuyên gia về nhân quyền, trung tâm Phát triển và Hội nhập CDI chia sẻ: “Hiến pháp thể hiện ước mơ của chúng ta và chúng ta đều mong muốn thấy mình trong đó. Nhưng chúng ta sẽ phải làm hết sức để Hiến pháp không chỉ là ước mơ khát vọng của mỗi người, mà là con đường đi đến tương lai của cả dân tộc”.
Hiện tại Chính phủ đã đề nghị lùi thời hạn sửa đổi Hiến pháp 1992 đến tháng 9 năm 2013, các tổ chức XHDS sẽ có thêm thời gian để hoàn thiện một bản kiến nghị cụ thể và hiệu quả hơn, góp phần xây dựng 1 bản Hiến pháp đảm bảo quyền lợi cho mọi công dân Việt Nam, không phân biệt giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, quê quán, tuổi tác, giới tính và tình trạng sức khỏe.