Hội thảo thông báo kết quả Rà Soát Định kỳ Phổ quát

Ngày 02/04/2014 tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao (MOFA), Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam (UNDP) tổ chức hội thảo thông báo kết quả của Rà soát Định kỳ Phổ quát (viết tắt “UPR”)  chu kỳ II của Việt Nam. Đại diện iSEE tham gia hội thảo để phát biểu và đưa một số khuyến nghị liên quan tới người đồng tính, song tính, chuyển giới (viết tắt  “LGBT”) và các nhóm thiểu số nói chung về quyền không bị phân biệt đối xử, quyền lập hội và tự do biểu đạt.

Thông báo về kết quả của phiên làm việc vào tháng 02/2014, đại diện Bộ Ngoại giao cho biết Việt Nam đã nhận tổng cộng 227 khuyến nghị. Qua quá trình thảo luận và tham vấn, Bộ Ngoại giao đang dự kiến để trình Chính phụ chấp nhận khoảng 80% các khuyến nghị, và để lại 45-46 khuyến nghị xem xét để không chấp nhận vì nhiều lý do khác nhau. Phiên làm việc phúc đáp chính thức phản hồi của Việt Nam sẽ diễn ra vào ngày 12/06/2014 sắp tới tại Geneva, Thụy Sỹ.

Hoàng Chí Trung, Vụ trưởng Vụ các Tổ chức Quốc tế, Bộ Ngoại giao phát biểu khai mạc hội thảo

Đại diện iSEE đã có phần phát biểu liên quan tới những nỗ lực cũng như cam kết của Việt Nam nhằm đảm bảo quyền bình đẳng, không phân biệt đối xử với những nhóm thiểu số nói chung, và nhóm người đồng tính, song tính, chuyển giới (“LGBT”) nói riêng.

Trong phiên UPR của Việt Nam tại Geneva vào ngày 05/02/2014, Việt Nam đã nhận được sự hoan nghênh chính thức từ Hoa Kỳ vì những tiến bộ trong việc bảo vệ quyền của người LGBT. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng nhận được một khuyến nghị chính thức của Chi-lê để thông qua một đạo luật chống phân biệt đối xử để đảm bảo công bằng cho mọi công dân, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới của họ. Luật chống phân biệt đối xử là một công cụ rất hiệu quả và căn bản trong hệ thống pháp luật của nhiều nước để xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử trong xã hội. Không chỉ cho người LGBT mà còn với tất cả các nhóm khác nhau trong xã hội.

Đại diện iSEE lưu ý, trong thuật ngữ pháp luật thì quốc tế thì “xu hướng tính dục” (từ gốc “sexual orientation”) để chỉ về đồng tính, song tính, và “bản dạng giới” (từ gốc “gender identity”) là để chỉ về chuyển giới. Trong bản dịch (chưa chính thức) từ Bộ Ngoại giao, thì khái niệm này được dịch là “giới tính và xu hướng giới tính.” Vì vậy nếu được thì nên điều chỉnh lại thuật ngữ để hiểu rõ hơn về mục đích, nội dung của khuyến nghị, trong trường hợp Việt Nam chấp thuận hay phải nêu lý do từ chối đi nữa.

Trong phiên họp thứ 25 của Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc tại Geneva vào ngày 24/3/2014 vừa rồi, đại diện phía Việt Nam, Ngài Đại sứ Nguyễn Trung Thành đã phát biểu “tại Việt Nam mọi người được đối xử bình đẳng, (…) không phân biệt nguồn gốc, sắc tộc, tôn giáo, tín ngưỡng và giới tính.” Phía Việt Nam cũng đã “kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục những đối thoại cởi mở, tích cực nhằm chống lại sự kỳ thị và ghét bỏ với người LGBT, cũng như hợp tác hơn nữa để đảm bảo những quyền con người chính đáng của cộng đồng LGBT.”

Bên cạnh đó, đại diện từ iSEE cũng lưu ý về những khuyến nghị liên quan tới quyền lập hội. Thực tế cho thấy trong quá trình làm việc, rất nhiều cơ quan nhà nước khuyến nghị nên thành lập Hội Người đồng tính ở Việt Nam. Hiện nay tiếng nói người LGBT thường phải thông qua các tổ chức khác. Việc tạo thuận lợi hơn trong việc lập Hội sẽ góp phần rất tích cực vào việc các nhóm yếu thế, thiểu số trong xã hội có thể lên tiếng cho chính mình.

Với những nỗ lực mà Việt Nam đang kêu gọi cộng đồng quốc tế về việc đảm bảo quyền của LGBT, cũng như những tiến trình đang diễn ra tích cực trong nước của Luật Hôn nhân và gia đình, Bộ luật Dân sự, Việt Nam nên xem xét chấp thuận khuyến nghị số 88 của Chi-lê, và một số khuyến nghị có liên quan.

Các ý kiến đóng góp là cơ sở để Bộ Ngoại giao tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ quyết định chấp thuận các khuyến nghị UPR phù hợp.