Bình đẳng trong đa dạng – nguyên tắc phát triển nguồn lực dân tộc thiểu số

Phát biểu khai mạc “Diễn đàn chính sách – thực trạng nhân lực vùng dân tộc, miền núi và giải pháp triển khai thực hiện các chính sách phát triển nhân lực vùng dân tộc miền núi đến năm 2020” ngày 14 tháng 8 năm 2012 tại Hà Nội, ông Giàng Seo Phử, Bộ trưởng chủ nhiệm Ủy ban dân tộc (UBDT) nhấn mạnh những hạn chế còn tồn tại với nhân lực vùng dân tộc miền núi. Theo Bộ trưởng, tỉ lệ người không biết đọc, biết viết, học sinh trong độ tuổi đi học nhưng không đến trường còn cao và chủ yếu rơi vào trẻ em học sinh dân tộc thiểu số. Chất lượng giáo viên yếu, không đồng đều và đặc biệt việc dạy và học tiếng dân tộc thiểu số còn hạn chế, mới dừng lại ở 7 ngôn ngữ. Chính vì vậy cần phải có những đột phá về chính sách, cùng sự tham gia của các bộ ngành và các tổ chức quốc tế.

 

Chia sẻ tại hội nghị, ông Ksor Phước – chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đã liệt kê những khó khăn, thách thức đối với sự phát triển nguồn nhân lực cho đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh những thách thức chung về cơ sở vật chất và nguồn lực, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc đã nhấn mạnh đến sự đa dạng văn hóa của các dân tộc Việt Nam. Vì giáo dục quốc gia đòi hỏi phải thống nhất về mục đích và nội dung trong đó có việc thống nhất bắt buộc sử dụng tiếng Việt phổ thông nên có nguy cơ tạo ra một thế hệ tương lai không biết gì về văn hóa của chính dân tộc mình. Chính vì vậy, ông Ksor Phước kiến nghị các trường phải quan tâm đến xây dựng và duy trì các hoạt động văn hóa mang bản sắc dân tộc thiểu số địa phương. Phải giáo dục và khơi dậy trong học sinh dân tộc thiểu số ý thức tự hào, tình yêu thương đối với chính dân tộc mình. Tăng cường giao lưu giữa các dân tộc nhằm củng cố và tăng cường hiểu biết, đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau.

Đặc biệt trong hội nghị, ông Lò Văn Thiên dân tộc Thái ở xã Gia Hội, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái và bà Phù Thị Lan dân tộc Pà Thẻn ở xã Tân Bắc, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang, thuộc mạng lưới hạt nhân dân tộc thiểu số địa phương do CARE và Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) hỗ trợ đã chia sẻ câu chuyện về việc học và việc làm của gia đình và cộng đồng. Theo ông Lò Văn Thiên các thông tin về chính sách cử tuyển thường không được đưa rộng rãi đến người dân và cộng đồng. Chính vì vậy nhiều gia đình không biết để xin cho con đi học. Gia đình ông, do may mắn mà biết qua bạn bè nên gửi hồ sơ và con gái đã được nhận vào học ở Đại học văn hóa Hà Nội. Gia đình rất mừng nhưng cũng rất lo vì chi phí học của con trong bốn năm tới sẽ tốn kém. Nhưng lo hơn là sau khi con ra trường sẽ xin việc ở đâu. Ông Thiên cho biết, ở xã ông có cháu đã học xong trung cấp Y và để xin được việc phải tốn 70 triệu. Không có tiền, không bán được nhà nên cháu đã vào miền Nam làm công nhân. Không may mắn như gia đình ông Thiên, bà Lan có ước mơ cho con ăn học hết lớp 12 nhưng không trọn vẹn. Bản thân bà Lan đã phải nghỉ học từ khi học lớp 4 nên rất mong con học cao hơn để có cơ hội việc làm tốt hơn. Tuy nhiên, cả ba đứa con bà đều lần lượt bỏ học khi chưa hoàn thành chương trình lớp 10. Bà buồn lắm nhưng không biết làm sao vì con không có động lực học. Các cháu nhìn thấy nhiều anh chị học hết lớp 12 nhưng không có công ăn việc làm, nên không thấy có động lực để phấn đấu. Bà Lan chia sẻ, dù khó khăn đến đâu nếu con muốn học và con có tương lai thì gia đình đều phấn đấu. Tuy nhiên, ước mơ nhọc nhằn này với gia đình bà đã tuột khỏi tầm tay.

Chia sẻ với các câu chuyện của người dân tộc thiểu số, TS. Đặng Kim Sơn Viện trưởng Viện nghiên cứu chính sách và chiến lược nông thôn (IPSARD) cho rằng điều quan trọng nhất là phải tạo công ăn việc làm cho người dân tộc thiểu số. Giải quyết vấn đề này, các chính sách phải mang tính tổng thể. Hiện các chính sách của Việt Nam cho người dân tộc nhiều nhưng manh mún. Cần phải xử lý những vấn đề như đất đai, rừng cho người dân, đặc biệt liên quan đến đất lâm trường. Đặc biệt cần có chính sách rõ ràng và dứt khoát với các công trình thủy điện vừa và nhỏ, khai khoáng ảnh hưởng đến sinh kế và môi trường sống của người dân. Các chương trình xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội phải được lồng ghép vào chính sách phát triển tổng thể của địa phương, không nên tách rời, manh mún.

Phát triển nguồn nhân lực cho người dân tộc thiểu số thực sự là một chiến lược quan trọng vì nó quyết định sự hưng thịnh của quốc gia và cộng đồng. Các chương trình chính sách cần lấy mục tiêu bình đẳng trong đa dạng làm nền tảng phát triển. Điều này có nghĩa cần phải đảm bảo người dân tộc thiểu số có thể tham gia vào thị trường lao động ở thành thị, khu công nghiệp cũng như tại địa phương của họ đồng thời họ vẫn có khả năng duy trì ngôn ngữ và các nét văn hóa đặc thù của mình.

iSEE news.