Bài phát biểu của ông Lê Quang Bình tại tọa đàm “Học – Chơi – Làm”

“Học – Chơi – Làm” là buổi tọa đàm giữa 15 em nhỏ dân tộc thiểu số và các bên liên quan vào sáng 30/5/2014, buổi tọa đàm là một sự kiện bên lề của triển lãm “Tớ kể bạn nghe”. Triển lãm khai mạc chiều cùng ngày trưng bày 120 bức ảnh và câu chuyện đặc sắc do 49 em nhỏ các dân tộc thiểu số H’mông, M’nông, Chăm và Raglai thực hiện với sự hỗ trợ của Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) và tổ chức Oxfam tại Việt Nam. Ông Lê Quang Bình, Viện trưởng iSEE đã có bài phát biểu tại buổi tọa đàm.

Kính thưa các vị đại biểu,

Kính thưa các vị khách quý, các thầy cô giáo, và các em học sinh,

Cho phép tôi thay mặt Ban tổ chức chào mừng tất cả các vị đại biểu đến từ các tỉnh như Lào Cai, Ninh Thuận, Đak Nông và Hà Nội đã đến dự cuộc tọa đàm này. Chúng ta đến đây từ các nơi khác nhau nhưng chúng ta đều có một mục đích chung đó là làm sao xây dựng một nền giáo dục tốt nhất, truyền tải không những kiến thức khoa học, kỹ năng làm việc mà cả những giá trị sống nhân văn, tự do và nhân ái cho các thế hệ người Việt Nam mình. Chúng ta đều mong muốn cơ hội giáo dục là cho tất cả mọi người, dù đó là người M’nông hay người H’Mông, người Raglai hay người Chăm, người Kinh hay người Mường. Chúng ta cũng muốn tất cả trẻ em dù là trẻ em khuyết tật hay trẻ em có HIV, trẻ em có bố mẹ là người nhập cư hay trẻ em sống trên đường phố đều có quyền được học hành như nhau. Đây chính là mục tiêu cao đẹp của nền giáo dục bình đẳng, không phân biệt đối xử dù bạn là ai và bạn đến từ gia đình nào.

 Đây cũng là mục đích của chương trình photovoice “Quyền và tiếng nói của chúng em” mà có lẽ tất cả các quý vị ở đây đều đã biết. Chúng ta tin rằng, để có được một nền giáo dục có chất lượng cao, đào tạo ra những công dân không có trách nhiệm với cộng đồng xã hội thì ngay khi ngồi trên ghế nhà trường thì các công dân nhỏ tuổi đã cần phải tham gia vào các hoạt động trong nhà trường, trong cộng đồng, và trong xã hội. Khi được tham gia chủ động, các em mới rèn luyện được khả năng quan sát, khả năng lắng nghe người khác, và khả năng thấu hiểu và biết cảm thông với những người xung quanh.

Khi tôi xem các tấm ảnh mà các học sinh chụp, đọc các câu chuyện các em kể, tôi có một cảm xúc rất đặc biệt không những vể khả năng chụp ảnh đẹp của các em, mà khả năng cảm nhận tinh tế những điều xảy ra xung quanh mình. Tôi nhớ có em chụp ảnh một bạn đến chăm sóc bà ốm, và nói rằng khi bà khỏe bà chăm sóc mình, khi bà ốm thì mình chăm sóc bà – một tình yêu tự nhiên, một trách nhiệm của con trẻ. Đó chính là các giá trị nhân văn mà con em chúng ta đang thực hành.Hoặc có em chụp hình các hai bạn đang cho đất vào bầu ươm cây, và miêu tả chi tiết cách cho đất vào bầu ra sao, phải chọc lỗ để nước thoát ra như thế nào, rồi tưới nước, chọc lỗ, bỏ hạt giống, và trồng café vào mùa mưa tháng 5-6 như thế nào. Các em còn nói làm việc này rất vui, vì “khi cho đất vào bầu thì như là được nghịch đất vậy”. Đây chính là cách các em học trong lao động, học về thời tiết nắng mưa, học về công việc của những người lớn đang làm.

Cũng có em chụp ảnh về những vẫn đề xung quanh cuộc sống của mình, như nguồn nước ô nhiễm và muốn được nhà nước hỗ trợ làm sạch nước sinh hoạt để không bị đau bụng. Có em thì chụp về những người già neo đơn, có cuộc sống khó khăn trong thôn bản, và mong muốn họ được giúp đỡ, không phải sống khó khăn. Như vậy, chúng ta thấy các em rất quan tâm đến những điều xung quanh, muốn được tham gia và đóng góp giải quyết các vấn đề khác nhau trong cuộc sống, tạo ra một cộng đồng tốt đẹp hơn.

Qua các câu chuyện này, chúng ta thấy trẻ em có khả năng quan sát rất tinh tế, quan tâm đến các vấn đề xung quanh, và mong muốn được tham gia và tạo ra những điều tốt đẹp hơn cho cộng đồng và nhà trường. Điều quan trọng là làm thế nào để các em có thể tham gia, nói lên tiếng nói của mình? Đây chính là lý do mà Oxfam và Viện iSEE đã kết hợp với các trường, đoàn thanh niên cũng như Phòng và Sở giáo dục ở các tỉnh Lào Cai, Ninh Thuận và Đak Nông thực hiện dự án photovoice, đưa cho các em một công cụ, một cách làm để nói lên suy nghĩ của mình.Sáng nay chúng ta sẽ nghe giới thiệu thêm về phương pháp photovoce do anh Hoàng Huy Thành chia sẻ, sau đó sẽ lắng nghe câu chuyện của một số em. Sau giờ nghỉ giải lao, chúng ta sẽ cùng nhau thảo luận xem với thực tế hiện tại, làm sao có thể thúc đẩy hơn nữa sự tham gia của các em học sinh. Buổi chiều, chúng ta sẽ dự khai mạc triển lãm “Tớ Kể Bạn Nghe” ở Bảo tàng dân tộc học – một trong những địa điểm uy tín và hấp dẫn nhất Hà Nội về văn hóa.

Một lần nữa thay mặt ban tổ chức xin chúc các quý vị đại biểu sức khỏe và chúc cho buổi Tọa đàm của chúng ta thành công rực rỡ.

Diệu Quỳnh