Viện trưởng iSEE Lương Minh Ngọc: iSEE sẽ luôn là tổ chức của tất cả mọi người

Từ ngày thành lập năm 2007, iSEE đã trải qua 2 nhiệm kỳ Viện trưởng là Lê Quang Bình và Lương Minh Ngọc. Viện trưởng thứ 2, Lương Minh Ngọc, sẽ kết thúc nhiệm kỳ lãnh đạo của mình vào tháng 8/2019. Trước khi chuyển giao công việc cho Viện trưởng thứ 3 và rút lui hoàn toàn khỏi công việc của iSEE, chị Lương Minh Ngọc có những chia sẻ trên cương vị của một người đã có nhiều năm gắn bó với tổ chức.

Nếu có thể giới thiệu ngắn gọn về iSEE, chị sẽ nói những gì?

iSEE là một tổ chức hoạt động vì cộng đồng, nhưng lại không bao giờ cho mình quyền đại diện cộng đồng. iSEE luôn coi mình là người hỗ trợ, đứng sau hỗ trợ cộng đồng, đẩy cộng đồng lên trước. Để làm được điều này cần sự bền bỉ và nỗ lực. iSEE cũng được biết là tổ chức có tính sáng tạo cao, có nhiều sáng kiến và dám thử thách với cái mới. iSEE luôn trung thành với những giá trị mà mình đề ra. Ví dụ: Tự do, Bình đẳng, Khoan dung, và luôn thực hành điều đó hàng ngày. iSEE cũng là một tổ chức rất minh bạch, luôn rõ ràng về thông tin, tôn chỉ và công việc của mình.

iSEE đã thành lập được 12 năm, nếu được chia ra 3 giai đoạn: thời kỳ mới ra đời với sự dẫn dắt của Viện trưởng Lê Quang Bình; thời kỳ tiếp theo dưới nhiệm kỳ của Viện trưởng Lương Minh Ngọc; và thời kỳ sắp tới với thế hệ lãnh đạo mới, chị có nhận định gì?

IMG_5782
iSEE sinh nhật 11 tuổi

12 năm vừa ngắn cũng vừa dài đối với một tổ chức. Đó là một chặng đường có nhiều kỷ niệm và thăng trầm của iSEE. Với thời gian đó, iSEE đã kịp có nhiều thay đổi: thay đổi bên trong tổ chức, đồng thời tạo ra các thay đổi cho xã hội. Ở mỗi chặng đường lại có những dấu ấn khác nhau. Với cá nhân tôi, có 2 dấu ấn rõ nét nhất, đó là sự tự hào về một iSEE là tổ chức tiên phong tạo ra nhiều sự thay đổi trong cách quản lý tổ chức phi chính phủ.

LNB_2790
Lễ hội Tôi Tin Tôi Có Thể 2019 – một trong chương trình iSEE đã chọn con đường khác biệt

Có một thông lệ khá phổ biến là người sáng lập tổ chức thường ở lại rất lâu, thậm chí không có ý thức cần phải rời khỏi nơi mình lập nên; nhưng ở iSEE không chỉ một lần chuyển giao lãnh đạo mà đây là lần thứ 2 thay đổi viện trưởng. Với góc nhìn phát triển, một tổ chức có tính kế thừa để có thể chuyển giao, làm mới để trường tồn, đó là một điều đáng tự hào.

Về xã hội, mỗi giai đoạn lại có sự tác động khác nhau. Điều nhìn thấy rõ nhất là cộng đồng LGBTIQ+, cộng đồng bà con dân tộc thiểu số cũng như các nhóm làm về giới và thanh niên đều tạo ra những thay đổi lớn. Các nhóm hoạt động độc lập và có tiếng nói đại diện riêng. Ví dụ với người LGBTIQ+, trước khi iSEE ra đời vẫn là một cộng đồng chưa được biết đến, chưa có sự thay đổi về luật pháp. Với sự đồng hành của iSEE, hiện nay cộng đồng đã rất vững mạnh, tạo ra những thay đổi mang tính nền tảng, từ vấn đề sức khoẻ đến quyền.

Hà Nội Pride - hoạt động do chính cộng đồng LGBTIQ tự tổ chức, iSEE chỉ giữ vai trò hỗ trợ
Hà Nội Pride – hoạt động do chính cộng đồng LGBTIQ tự tổ chức, iSEE chỉ giữ vai trò hỗ trợ

Với cộng đồng dân tộc thiểu số cũng vậy, tầm trước năm 2011, người dân tộc thiểu số chịu rất nhiều định kiến, ít có vai trò và tiếng nói. Nhưng hiện nay, người dân tộc thiểu số đã hiện diện ở rất nhiều diễn đàn, tham gia vào các hoạt động hoạch định chính sách, phát triển xã hội. Các nhóm thanh niên cũng tham gia vào nhiều hoạt động khác nhau. Nhìn lại chặng đường đó, những tác động xã hội đó trong quãng đường 12 năm, tôi cảm thấy thật sự tự hào.

Từ lúc thành lập đến nhiệm kỳ lãnh đạo của chị, iSEE có những thay đổi gì về sứ mệnh, phương hướng hay chiến lược?

Về tầm nhìn và sứ mệnh chung, iSEE không thay đổi nhiều. iSEE vẫn luôn xác định mình là một tổ chức của Việt Nam, hoạt động ở Việt Nam và vì sự phát triển của xã hội Việt Nam như mục tiêu iSEE vẫn đề ra “vì một xã hội Việt Nam Tự do, Bình đẳng và Khoan dung”.

Trong nhiệm kỳ lãnh đạo của mình, tôi được chứng kiến sự lớn mạnh của các cộng đồng và ngày càng độc lập, vững vàng hơn. Ví dụ sự kiện Viet Pride hiện giờ là do cộng đồng LGBTIQ+ tự tổ chức hoặc nhóm Tiên Phong của người dân tộc thiểu số đang làm được rất nhiều việc, mà không cần có iSEE đứng sau. Nhiều sự kiện cộng đồng tự chủ động tổ chức để tăng sự hiện diện và tiếng nói. Từ 2016, iSEE bắt đầu đẩy mạnh hơn mảng công lý giới và hỗ trợ các nhóm trẻ giải quyết vấn đề giới. Qua gần 3 năm, các nhóm này bắt đầu có tiếng nói nhất định và kết nối với nhau. Ngoài ra các nhóm thanh niên như ASOD và các nhóm khác cũng có nhiều hoạt động khác nhau. Có thể nói ngắn gọn là nhiệm kỳ của tôi tập trung nâng cao năng lực của các nhóm cộng đồng và điều đó cho những kết quả khá rõ ràng.

Yo4re - Góc Nhìn Khác 2019 mở ra cơ hội để các nhóm cộng đồng tiếp tục hành trình nghiên cứu để thực hiện các dự án can thiệp của mình
Yo4re – Góc Nhìn Khác 2019 mở ra cơ hội để các nhóm cộng đồng tiếp tục hành trình nghiên cứu để thực hiện các dự án can thiệp của mình

Về phía tổ chức, iSEE đã nâng cao tính chủ động, khả năng lãnh đạo của từng nhân viên đều nâng cao. Ở iSEE các nhân viên đều có tham gia điều hành các hoạt động cộng đồng, viết đề án, làm việc với các nhà tài trợ hay quản lý bộ máy tổ chức. Điều này khiến tôi yên tâm vì các bạn đã trưởng thành, nên lần thay đổi lãnh đạo ở iSEE lần này sẽ diễn ra hết sức suôn sẻ, tất cả mọi người đều đón nhận với tâm thế vững vàng.

Có điều gì có thể làm tốt hơn nữa nhưng chưa làm được trong nhiệm kỳ lãnh đạo khiến chị tiếc nuối không?

Gọi là tiếc nuối cũng không đúng, nhưng từ lúc bắt đầu nhiệm kỳ Viện trưởng năm 2015 đến nay có khá nhiều thách thức. Đầu tiên, các nhà tài trợ rút đi rất nhiều, thứ hai: môi trường hoạt động của các tổ chức xã hội có nhiều khó khăn hơn vì nhiều lý do khác nhau. Nhiều lúc tôi nghĩ mình đã có thể làm tốt hơn, tạo được nhiều tác động xã hội hơn nhưng thật sự rất khó vì rất nhiều yếu tố không nằm trong tầm kiểm soát của mình.

Phần thứ hai, liên quan đến gây quỹ cộng đồng, iSEE đã bắt đầu làm. Đây là phần việc rất mới, thử hình thức gây quỹ mới mang tính sáng tạo và khác biệt như Hợp xướng Đa Dạng. Nếu được làm lại, tôi sẽ đẩy mảng này sớm hơn, mạnh hơn.

55492823_402859947158822_925646549860483072_o
Dự án Hợp Xướng Đa Dạng mở đầu kế hoạch gây quỹ từ các sáng kiến của iSEE

iSEE đã đạt được nhiều thành tựu, có những tác động tích cực đến xã hội. Tuy nhiên theo chị iSEE có điều gì chưa ổn hoặc có thể làm tốt hơn mà chị muốn gửi gắm đến thế hệ lãnh đạo tiếp theo không?

Làm sao đa dạng nguồn quỹ, đó là điều đầu tiên. Bên cạnh đó, xã hội thay đổi rất nhanh và các vấn đề của cộng đồng không ngừng thay đổi, lãnh đạo mới nên duy trì việc học ở iSEE, đặc biệt cần giữ mối quan hệ gần gũi với cộng đồng, và không ngừng trau dồi thêm kiến thức và kỹ năng để có thể giải quyết những vấn đề liên tục phát sinh và sự thay đổi nhanh chóng của xã hội. Ví dụ, với nhóm cộng đồng dân tộc thiểu số. Trước đây iSEE tập trung các vấn đề như bảo tồn văn hoá, sinh kế, sự hiện diện của người dân; bây giờ những vấn đề khác nổi lên như thanh niên, việc làm, di cư, thuỷ điện, phân chia đất đai, tài nguyên môi trường.vv.. Đây là những vấn đề iSEE chưa làm được nhiều.

Với người LGBTIQ+, hiện nay nhóm cộng đồng đang ngày một vững mạnh và tự chủ hơn; nhưng những vấn đề liên quan đến luật pháp vẫn tiến triển rất chậm. Luật chuyển giới không có tiến triển mới. Luật Hôn nhân Gia đình chuẩn bị bước vào một giai đoạn tiếp theo; hay như vấn đề giới như khuôn mẫu giới, định kiến giới.. vẫn đang là con đường khó khăn, không dễ giải quyết trong ngày một ngày hai.

Ngoài ra, xây dựng đội ngũ nhân viên/cộng tác viên mạnh luôn là vấn đề của bất kỳ tổ chức nào, iSEE cũng không ngoại lệ. iSEE có điểm đặc biệt là nhân viên đi học rất nhiều, kiến thức và tầm nhìn luôn được cập nhật; mặt ngược lại là nhân sự luôn có biến động, làm thế nào giải bài toán này cũng không đơn giản. Tóm lại có rất nhiều vấn đề mà thế hệ lãnh đạo tiếp theo của iSEE sẽ phải giải quyết.

IMG_3289
Ở iSEE, nhân viên được tạo điều kiện tối đa đi học và tham gia các hoạt động nâng cao năng lực