Nghiên cứu cho thấy một tỉ lệ rất lớn các hộ nông dân dân tộc thiểu số tại chỗ đang phải gánh các khoản nợ khác nhau, với mức độ nợ từ 50 – 240 triệu. Khoảng 90% số hộ được hỏi cho biết họ cảm thấy gánh nặng nợ là nghiêm trọng cho tới rất nghiêm trọng. 

Hà Nội, 9/12/2015 - Một trong những nghiên cứu đầu tiên về tình trạng mắc nợ của nông dân dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay đã được chia sẻ kết quả tại hội thảo “Chuyển đổi sinh kế và tình trạng tài chính của một số tộc người thiểu số ở Việt Nam” do Liên minh Nông nghiệp tổ chức. Nghiên cứu do Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) và Trung tâm chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn miền Nam (SCAP) tiến hành tại Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Nghiên cứu cho thấy một tỉ lệ rất lớn các hộ nông dân dân tộc thiểu số tại chỗ đang phải gánh các khoản nợ khác nhau, với mức độ nợ từ 50 – 240 triệu. Đáng chú ý, tới 70% mục đích các khoản vay là để đầu tư cho nông nghiệp, 7 – 8% là để trả các khoản nợ đã có (đảo nợ). Khoảng 90% số hộ được hỏi cho biết họ cảm thấy gánh nặng nợ là nghiêm trọng cho tới rất nghiêm trọng. 

Đáng chú ý hơn nữa, phần lớn các hộ dân này đang phải vay nặng lãi từ tư nhân để đầu tư cho sản xuất nông nghiệp, với lãi suất lên tới 50-60%/năm, thay vì có thể vay ở các ngân hàng với lãi suất thấp như chính sách quy định. 

Lý do người dân vay nặng lãi từ tư nhân rất đa dạng: do không có tài sản thế chấp để vay ngân hàng, do thủ tục vay ngân hàng quá phức tạp và giải ngân chậm, phải chờ đợi từng đợt vay với lượng tiền quy định, nhiều khi không đáp ứng được nhu cầu đầu tư sản xuất. Trong khi đó vay từ tư nhân thủ tục rất đơn giản, không yêu cầu thế chấp, đáp ứng ngay khi có nhu cầu với lượng tiền cho vay cao hơn. 

Tiến sỹ nhân học Hoàng Cầm, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết:
“Dưới ảnh hưởng của diễn ngôn về hiện đại hóa và “làm giàu” cũng như không gian sinh tồn ngày càng thu hẹp, người nông dân dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên đã không còn áp dụng các phương thức sinh kế cổ truyền nữa. Họ chú trọng sản xuất theo hướng hàng hóa với nhu cầu vốn đầu tư cho sản xuất rất cao, trong khi hệ thống tín dụng của Nhà nước chưa đáp ứng được và tình trạng thua lỗ từ mùa vụ thì liên tục tái diễn. Nếu tiếp tục sản xuất và đầu tư theo phương thức này người dân tộc thiểu số sẽ không thể thoát ra khỏi vòng xoáy nợ nần, nghèo khổ và tiếp tục chịu nhiều định kiến nặng nề của xã hội”.

Tiến sỹ nhân học Hoàng Cầm
Tiến sỹ nhân học Hoàng Cầm

Nhóm nghiên cứu đưa ra nhiều khuyến nghị cả ngắn hạn và dài hạn để giải quyết tình trạng nợ nghiêm trọng của nông dân dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên, bao gồm các công cụ tài chính, tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, cũng như nhìn nhận lại các mô hình sinh kế và triết lý phát triển vùng dân tộc thiểu số nói chung (xin xem tài liệu gửi kèm về các khuyến nghị cụ thể).

Bà Lương Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) cơ quan chủ trì nghiên cứu cho biết: 
“Bên cạnh khuyến nghị một số giải pháp ngắn hạn và lâu dài để giải quyết hiện trạng tài chính của người nông dân dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên, Liên minh Nông nghiệp sẽ tiếp tục thực hiện các chương trình xây dựng sự tự chủ và tiếng nói của người nông dân để họ có thể thực sự lên tiếng tham gia vì quyền và lợi ích của chính mình”.

Cuộc thảo luận bàn tròn tại hội thảo đã thu nhận được nhiều ý kiến của các cơ quan liên quan như Bộ Nông nghiệp, Ủy ban Dân tộc, đại diện nông dân, các tổ chức xã hội, báo chí và các nhà nghiên cứu đóng góp cho báo cáo nghiên cứu và chương trình hành động của Liên minh Nông nghiệp để giải quyết vấn đề này trong thời gian tới.

Một số hình ảnh của buổi hội thảo:

Tiến sĩ Đào Thế Anh (bên phải) - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam
Tiến sĩ Đào Thế Anh (bên phải) - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam

Ông Lê Đức Thịnh (bên trái) - Phó cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác, Bộ NN_PTNT
Ông Lê Đức Thịnh (bên trái) - Phó cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác, Bộ NN_PTNT

Bà Vũ Phương Thảo - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE)
Bà Vũ Phương Thảo - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE)