Dự án “Tăng cường sự tham gia và tiếng nói của phụ nữ dân tộc thiểu số” tại xã Phúc Lộc và Bành Trạch, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn sử dụng phương pháp nghiên cứu cùng cộng đồng nhằm nâng cao năng lực và tiếng nói cho phụ nữ dân tộc Tày, Dao, Hmông trên địa bàn. Qua đó, các nhóm phụ nữ có thể xác định vấn đề của địa phương, sau đó trình bày và vận động các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội để giải quyết các vấn đề của họ.

Từ tháng 11/2015, 32 nghiên cứu viên cộng đồng là các phụ nữ dân tộc thiểu số Tày, Dao, H’mông tại xã Phúc Lộc, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn đã tham gia các khoá tập huấn về đa dạng văn hoá, phương pháp kể chuyện bằng hình ảnh và phương pháp nghiên cứu có sự tham gia. Đa số chị em cảm thấy thích thú với phương pháp kể chuyện qua hình ảnh.

Tập huấn về phương pháp kể chuyện qua hình ảnh tại Ba Bể
Tập huấn về phương pháp kể chuyện qua hình ảnh tại Ba Bể

Sau tập huấn về kể chuyện qua hình ảnh, Nhóm Nà Khao & Bản Luộc đã nói thế này: “Được gặp nhiều người, được đi chụp ảnh những gì xảy ra trong cộng đồng, được ghi để xem lại. Đi chụp ảnh thấy thú vị lắm.” Nhóm Vằng Quan cũng chia sẻ: “Nhóm cảm thấy bản thân tự tin chia sẻ những điều muốn nói hơn, biết cách nhìn nhận vấn đề đang tồn tại trong cộng đồng và cách thức làm rõ vấn đề đó.”

Bên cạnh công việc trồng trọt, chăn nuôi và việc nhà, các chị em nghiên cứu viên cộng đồng đã cùng nhau đi chụp ảnh và phỏng vấn người dân trong cộng đồng về các vấn đề bức xúc nơi họ sinh sống. Sau hơn một tháng đi chụp ảnh và phỏng vấn câu chuyện, các nhóm nghiên cứu cộng đồng xã Phúc Lộc đã họp nhóm và cùng xác định được 4 chủ đề được người dân trong xã quan tâm: (i) Ô nhiễm môi trường, (ii) Chăn nuôi lợn đen, (iii) Trẻ em bỏ học và (iv) Trang phục truyền thống của dân tộc Tày, Dao.
Các chị em sau đó tiếp tục đi tìm hiểu rõ hơn về các vấn đề này. Trong quá trình đi nghiên cứu, họ đã nhận được nhiều sự ủng hộ từ cộng đồng. Chị Nông Thị Inh chia sẻ: “Ở nhà nhiều khi công việc bận, nhưng cũng nhờ đi thế này, được trao đổi công việc, được học hỏi nhiều điều. Không có dự án này cũng chẳng có lúc mà đi đâu, học được những điều chẳng hạn như những bức xúc của người dân về rác thải mà họ chưa bao giờ nói qua. Nhờ có cái dự án này mà họ có cơ hội trao đổi. Lúc mới đi chụp ảnh thì nhiều người không biết, họ không cho chụp ảnh. Khi biết mình làm về ô nhiễm môi trường, họ ủng hộ lắm. Họ nói rác thải vứt nhiều, nguồn nước ô nhiễm, họ cũng bức xúc lắm. Có người còn nhiệt tình xuống suối lôi những bao rác lên cho mình chụp ảnh. Chưa đi thì lúc đầu thấy ngại ngại, lúc đi rồi thấy ai cũng ủng hộ thì thấy cũng vui.”

Nhóm Thiêng Điểm đi phỏng vấn về vấn đề ô nhiễm nguồn nước
Nhóm Thiêng Điểm đi phỏng vấn về vấn đề ô nhiễm nguồn nước

Quá trình đi nghiên cứu cũng là quãng thời gian mà chị em phụ nữ dân tộc thiểu số học hỏi từ cộng đồng. Ví dụ như với nhóm nghiên cứu về trang phục truyền thống của người Tày và người Dao, các chị em đã “gặp được những người già và nghe họ kể làm cách làm trang phục truyền thống hồi xưa.” 

Chị La Thị Vân đang phỏng vấn bà Triệu Thị Cát
Chị La Thị Vân đang phỏng vấn bà Triệu Thị Cát


Khóa tập huấn về kỹ năng thuyết trình giúp chị em mạnh dạn trình bày tại Hội thảo báo cáo kết quả nghiên cứu diễn ra ngày 28/6/2016 với sự tham gia của cộng đồng, chính quyền các cấp và các bên liên quan khác.

Nhóm nghiên cứu về chăn nuôi lợn đên trình bày kết quả bằng một vở kịch
Nhóm nghiên cứu về chăn nuôi lợn đên trình bày kết quả bằng một vở kịch

Nhóm Vằng Quang tham gia hội thảo
Nhóm Vằng Quang tham gia hội thảo


Nhóm nghiên cứu về trang phục truyền thống của người Dao
Nhóm nghiên cứu về trang phục truyền thống của người Dao